مرکز پژوهشی مطالعات و تحقیقات زنان از سال 1373با دریافت موافقت اصولی از شورای عالی گسترش دانشگاه ها با دو گروه پژوهشی بنیادین و کاربردی به عنوان یک مرکز پژوهشی خصوصی آغاز به کار کرده است . زمینه اصلی فعالیت این مرکز پژوهشی میان رشته ای و نوع فعالیت آن بنیادی و کاربردی است.
اهم موضوعات مرکز فوق عبارتند از:
- زنان و سلامت
- توانمند سازی زنان
- کاهش فقر زنان
- مطالعات جنسیتی
- خشونت علیه زنان
- و...
این مرکز با انجام فعالیتهای پژوهشی چون جستجو، تحقیق ، جذب مخاطب، ارتباط با مراکز مرتبط، برگزاری نشست های رایزنی، گفتگو و مذاکره، تهیه پروپوزال( پیشنهاد)های متعدد، ارسال آنها برای شرکا و مراکز مرتبط و چانه زنی، تلاش در جهت جذب پژوهش های مرتبط را داشته است. مرکزپژوهشی توانسته است طرح های متعددی را تهیه و ارائه نماید .در حال حاضر نیز طرح های پژوهشی مختلفی را در دست اجرادارد.
بررسی ساختار جنسیت در قرآن کریم
پژوهش بررسی ساختارجنسیت در قرآن کریم براساس قرائت انسانی ـ اخلاقی و حقوقی متون اسلامی و به ویژه قرآن کریم مبتنی بر رویکرد زبان شناسانه انجام می شود. متدولوژی این پژوهش مبتنی بر بهره گیری از نتایج زبان شناسی نوین و شاخه های مختلف آن است . موضوع محوری این پژوهش ،کشف رویکردهای اجتماعی و نقش زنان در قرآن است و در طی آن تلاش می گردد نقش زبان حساس به جنسیت عربی و باز تولید اجتماعی مسائل زبان، فارغ از جنسیت پذیری، زبان احیا شود.
بررسی وضعیت موجود و مطلوب زنان شاغل
پژوهش بررسی وضعیت موجود و مطلوب زنان شاغل به بررسی عوامل موثر در بروز آسیب های موجود در تعادل و توازن نقش زنان شاغل (عوامل موثردرتعارض بین نقش زنان در خانواده و در محیط کار ی) می پردازد. نتیجه این پژوهش درصدد ارایه الگویی است که بتواند این آسیب ها را به حداقل برساند.
طرح ابتکار عمل برای فقر زدایی و توانمند سازی زنان
از آن جا که توانمندی زنان امری اساسی می باشد و بخش اعظم فقرا جهان را زنان تشکیل می دهند فقرزدایی آنان از ارکان اصلی طرح های ابتکار عمل در این زمینه می باشد . طرح ابتکار عمل برای فقر زدایی و توانمند سازی زنان که با همکاری بانک توسعه اسلامی در حال برگزاری است ،در راستای اهداف غایی توسعه هزاره برای پایداری توسعه انسانی، توانمندی زنان و خانواده آنان است. همچنین توانمندی زنان به کار گرفته شده در این طرح به منظور «افزایش آگاهی» ،«دسترسی» و «کنترل» طراحی شده است.
مرکز پژوهشی موسسه مطالعات و تحقیقات زنان تا کنون طرح ها و پیشنهادات بسیاری را به موسسات و نهادهای مختلف ارایه نموده است که در ادامه به بخشی از آن ها به صورت مختصر اشاره می شود :
-طرح تحقق نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی
این طرح به منظور تدوین چارچوب برنامه پنج ساله امکان تجمیع منابع موجود و مدیریت بهینه آنها در جهت حرکت حوزه اجتماعی نظام جامع از وضع موجود به سوی وضعیت مطلوب ( تحقق نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی) تهیه گردید. در این طرح یکی از گروه هایی که به میزان قابل توجهی از این نظام بهره مند خواهند شد، زنان هستند .طرح فوق در سال 1385 به وزارت رفاه و تأمین اجتماعی ارائه گردید .
-امکان سنجی تاسیس شرکت سرمایه گذاری و کارآفرینی زنان ایران (سهامی عام )
سرمایه بخش بزرگی از منابع اصلی برای دستیابی به توسعه است .امروزه جوامع توسعه یافته با درک این مهم تلاش های زیادی را برای جمع آوری و فعال سازی سرمایه های سرگردان یا محدود آغاز کرده اند.
تجربه های فراوان ناشی از این فراگرد،تصویری جدید و در عین حال پویا را از نگاه توسعه ای به سرمایه و سرمایه گذاری ایجاد کرده است .بهره گیری از این رویکرد و بومی سازی آن فرصتی است مطلوب برای ارتقا، بهره وری از منابع انسانی و مادی که مغفول مانده است .در این راستا زنان به عنوان نیمی از منابع انسانی کشور با در اختیار داشتن سرمایه های علمی و سرمایه های خرد و کلان مادی باید بتوانند با بهره گیری ازآن ، تحرکی جدی در عرصه فعال سازی سرمایه ها برای تولید ثروت و رونق اقتصادی کشور ایجاد نمایند. این مهم با سازماندهی منسجم و پویا می تواند تحقق یابد تا از سویی ارتقاء وضعیت اشتغال گردد.
بخش خصوصی در این رویکرد ظرفیتی برای این بستر و توانی برای این قابلیت است و نیز اجرای اصل 44 قانون اساسی در فعال سازی و توسعه مشارکت بخش خصوصی و تعاونی در فعالیت های مختلف اقتصادی ،در زمینه های صنعتی ،بازرگانی ،تولیدی و خدماتی ، راهگشایی موثر برای عینیت بخشیدن به این رویکرد است . به ویژه آنکه با توجه به اهداف سند چشم انداز توسعه 20 ساله جمهوری اسلامی ایران برای کسب موفقیت برتر در منطقه ،حضور فعال تر زنان در دهه اخیر در حوزه های علمی فرهنگی ،اجتماعی ،سیاسی گوناگون فعالیت های کمی و کیفی موثری را داشته اند،طرح شرکت سرمایه گذاری زنان ایران اقدامی در جهت مشارکت سرمایه های انسانی و مالی پولی زنان در امور اقتصادی کشور است .
موسسه مطالعات و تحقیقات زنان با درک چنین ضرورتی از آبان سال 1385مطالعات خود را در زمینه بررسی امکان سنجی توسعه منابع مالی زنان از طریق جذب سرمایه های خرد زنان و تاسیس شرکت سرمایه گذاری عام برای زنان آغاز نموده است .
در این فرایند با بهره گیری از تجربیات مدیران عامل بانک های کشور، زنان مدیر،زنان بازرگان ،کارمندان عالیرتبه بانکها و شرکت های بیمه ای ،زنان کار آفرین و اساتید برجسته دانشگاهها و با هدف گسترش مالکیت در سطح عموم زنان در فرآیند کسب سود با ایجاد بنگاههای اقتصادی کار ،نرخ اشتغال و بهره وری منابع انسانی را با اتکا به سرمایه های خرد زنان به الگوی مناسبی در این خصوص دست یافت .
این فعالیت با هدف کلی سرمایه گذاری در شرکت ها و طرح ها و ایده ها در بخش های مختلف اقتصادی با توجه به کسب سود مناسب برای سرمایه گذاران و
با تاکید بر
- مسوولیت اجتماعی و توسعه پایدار
- توانمند سازی زنان
- ایجاد و افزایش سطح اشتغال در کشور
- اشاعه نو آوری و کارآفرینی
- ارتقای سطح مشارکت زنان در حوزه های گوناگون
و اهداف تفصیلی
- جذب سرمایه های خرد اشخاص به ویژه سرمایه های زنان و هدایت آنان به حوزه سرمایه گذاری های مولد اقتصادی و مدیریت این سرمایه هارد راستای کسب سود و تولید ثروت
- شناسایی فرصت های نوین سرمایه گذاری به منظور ایجاد کسب و کارهای جدید و اشتغالزایی
- جذب و تشویق صاحبان ایده به منظور تجاری سازی ایده ها و سرمایه گذاری در آن ها
- جذب و تشویق توانمند سازی سرمایه های انسانی متخصّص به ویژه زنان
صورت گرفت. هم اکنون نتایج این امکان سنجی جهت بهره برداری و اجرا آماده است .
طرح کاهش بحران در خانواده های تک والد
این طرح با هدف کاستن از بحران هایی که خانواده های تک والد با آن مواجه هستند و ارتقای مدل های ذهنی و رفتاری زنان سرپرست خانوار ، از طریق توانمند سازی زنان برنامه ریزی شده است .
این طرح از این منظر به موضوع توانمندسازی زنان می پردازد که تنها توانمندسازی زنان نمی تواند منجر به کاهش بحران های موجود در خانواده آنان بیانجامد از این رو رویکردهای توانمندسازی می بایست به تغییرات نگرشی، هویت یابی و مهارت های شناختی زنان معطوف شوند تا زنان سرپرست خانوار را در تعدیل بحران های اقتصادی، اجتماعی و عاطفی خانواده خود توانا سازد.
این طرح در سال 1387 به آموزش و پرورش ارائه گردید .
ـطرح پژوهشی فراتحلیل مطالعات انجام شده در باره وضعیت اجتماعی شهر تهران در ده ساله اخیر(1385 ـ 1375)
این طرح با عنایت به اهمیت این موضوع در برنامه چهارم توسعه جهت تشکیل بانک های اطلاعاتی و تدوین شاخص های اجتماعی برای سنجش وضعیت شهر تهران مورد توجه قرار گرفته است که با انجام این پژوهش خلاء های مطالعاتی مربوط به شهر تهران مشخص و در نتیجه پس از آن می توان اولویت های پژوهشی را با دقت بیشتری مشخص کرد.
این طرح به طور کامل و با در نظر گرفتن تمامی جنبه های پژوهشی و علمی تهیه شده است و به شهرداری تهران در سال 1387 ارائه گردید .
ـ مطالعه استراتژیک و تدوین طرح جامع حمایت و توانمندسازی زنان سرپرست خانوار
این مطالعه به منظور ساماندهی زنان سرپرست خانوار و ایجاد بستر قانونی و اجتماعی مناسب برای توانمندسازی و حمایت از آنان در راستای ایجاد شبکه کارآمد و اثربخش در سطح ملی ارائه شده است.
هدف کلی این طرح تهیه نقشه استراتژیک حمایت و توانمند سازی زنان سرپرست خانوار بوده است.
این پیشنهاد در سال 1388 تهیه شده و به دفتر مطالعات در برنامه ریزی شهرتهران ارائه گردید.
ـ طرح توانمندسازی مدیران و کارشناسان دولتی و غیردولتی جمهوری اسلامی افغانستان برای طراحی اجرا و ارزشیابی برنامه های ارتقای سلامت زنان
این طرح به منظور سرمایه گذاری برای ایجاد فرهنگ ارتقای سلامت زنان در کشور افغانستان تهیه شده است تا امکان مداخله مؤثر در اتخاذ سیاست، تبیین و اجرای مداخلات ارتقای سلامت زنان و پایش و ارزشیابی آنها در جمهوری افغانستان فراهم گردد.
این طرح در سال 1386 بنا به درخواست گفتمان اجتماعی مسلمانان به منظور بهبود وضعیت زنان در افغانستان ارائه گردید.